Geestelijke begeleiding tussen zijn en zin

Inleiding

Geestelijke begeleiding tussen zijn en zin is een SKGV-geaccrediteerde cursus voor geestelijk verzorgers. De cursus is geschreven om 'zingeving en spiritualiteit' in begeleidingsprocessen te thematiseren. Hieronder vind je een uitwerking van de opzet van de cursus en verdere praktische informatie.

Inhoud van de cursus

De cursus geestelijke begeleiding tussen zijn en zin bestaat uit zes delen:

• een inleiding op geestelijke begeleiding tussen zijn en zin a.d.h.v. Søren Kierkegaard, de vader van het existentialisme;
• vier (hermeneutische en communicatieve) stappen binnen geestelijke begeleiding: 1) luisteren naar de zingevingslaag, 2) verkennen van zingevingsvragen, 3) analyseren binnen zindimensies, 4) evalueren a.d.h.v. zinvinding / zingeving;
• reflecteren over zin(loosheid) binnen het biopsychosociaalspiritueel model a.d.h.v. het wijsheidsboek Prediker;
• een casus bespreken op zoek naar wijsheid a.d.h.v. vier vragen: 1) wat gebeurt er? 2) waarom gebeurt het? 3) wat dient er te gebeuren (best practice)? 4) Hoe te handelen?;
• wat jou inspireert op je levensweg en voor de praktijk van geestelijke begeleiding;
• integreren en evalueren van het geleerde uit deze cursus.

Doelstelling van de cursus

De deelnemers krijgen theoretische kennis, praktische inzichten en vaardigheden aangereikt op het specifieke terrein van individuele geestelijke begeleiding; met name op het gebied van diagnostiek, en het ontwikkelen van praktische werkvormen benodigd bij de cliëntgesprekken.

De doelstelling van de cursus is het ontwikkelen van de volgende competenties voor Vakbekwaamheid:

Deel 1, 2 en 4 zijn inhoudsgericht – hermeneutisch, levensbeschouwelijk en therapeutisch door: a. verhelderen van zingevingsvragen, levensbeschouwelijke overtuigingen en gewoonten in relatie tot de context of situatie b. bieden van levensbeschouwelijke counseling c. horen van emoties en onuitgesproken vragen en impliciete vooronderstellingen d. aandachtig present kunnen zijn bij en luisteren naar anderen e. Op systematische wijze levensvragen en crises verhelderen en analyseren f. begeleiding bieden bij coping, bij het zoeken naar (levens)oriëntatie en bij het vormgeven van levenskunst;

Deel 3 en 5 zijn inhoudsgericht – spiritueel door: a. ondersteuning bieden bij het aanboren en vernieuwen van spirituele en levensbeschouwelijke bronnen b. present stellen van levensbeschouwelijke bronnen in rituele handelingen en symbolische uitdrukkingswijzen;

Deel 4 is procesgericht – agogisch door: begeleiden van individuen en groepen in veranderings- en groeiprocessen met het oog op ontwikkeling, verandering en groei in humaniteit en spiritualiteit;

Deel 6 is procesgericht – methodisch door: a. kunnen verwoorden wat geestelijke verzorging is en kunnen uitleggen hoe de aangeboden diensten aansluiten op de vragen en behoeften van gebruikers.

Verplichte literatuur van de cursus

De inhoud van het voorwoord, de vijf delen en de bijlage uit het boek Geestelijke begeleiding: Tussen zijn en zin is verplichte literatuur voor deze cursus. Dit studieboek is verkrijgbaar voor € 22,50 via: Geestelijke begeleiding, Timothy Alkema | 9789403858739 | Boeken | bol

Het boek dien je zelf aan te schaffen i.v.m. de leesopdracht voor de eerste bijeenkomst.

Opbouw van de cursus

De cursus bestaat uit zes bijeenkomsten tussen 12.45 tot 17.00 uur. Tussen elk uur zitten vijf minuten pauze.

Werkvormen

Naast inleidingen door de cursusleider zullen zelfstudie, onderwijsleergesprek, reflectieopdrachten, samenwerken en presenteren de belangrijkste werkvormen zijn.

Begintermen, eindtermen en accreditatie

• De cursus veronderstelt (post-)HBO niveau.
• Deelname aan alle studiedagen is verplicht. Bent je onverhoopt (bijv. door ziekte) een keer niet aanwezig dan maken we bilateraal een afspraak 'ter vervanging'. Tevens wordt er van je verwacht dat je, met name ook tussen de cursusdagen in, tijd vrij kan en wilt maken voor zelfstudie en het uitwerken van opdrachten.
• Voor certificering dient de cursist op de laatste studiedag van de cursus twee zelfgemaakte werkblad te presenteren voor de groep. Voor de evaluatie moet de cursist laten zien dat de opgedane theoretische kennis vertaald kan worden in praktische inzichten en vaardigheden.
• In totaal zijn er 24 contacturen en voor zelfstudie staat 20 uur. De cursus is geaccrediteerd voor 7 SKGV-punten voor Vakbekwaamheid.

Kosten van deze cursus

De cursuskosten zijn niet voor iedereen gelijk en hangen af van je situatie:

A. € 500 Als je een inkomen uit eigen praktijk hebt of in loondienst bent, maar de cursus zelf bekostigt;

B. € 700 Als je werkgever (een deel van) de kosten betaalt. De nota gaat in dat geval naar je werkgever.

De cursuskosten zijn inclusief 21% btw. De nota voor cursus ontvangt je per mail en desgewenst per post.

Aanmelding

De aanmelding bestaat uit meerdere stappen:

• Je kunt je je voor de cursus aanmelden per email of telefonisch, zie verder bij contact.
• Als het inschrijfgeld van € 150 is voldaan op het rekeningnummer van Praktijk Omzien bent u toegelaten tot de cursus: NL05 INGB 0521 7225 78

De inschrijfkosten worden niet terugbetaald bij afmelding / annulering door de cursist. De inschrijfkosten worden van de kosten voor de cursus afgetrokken.

Contact

Timothy Alkema, geestelijk verzorger bij Netwerk voor Levensvragen, geeft de cursus vanuit Praktijk Omzien. Aanmelden kan per e-mail via: praktijkomzien@gmail.com en per telefoon via: 06-49219173.

Aantal cursisten

Minimaal 3 en maximaal 8 cursisten

Locatie

De cursus wordt geven in het Baken: Kerspellaan 2 7824JG Emmen

Data

1ste editie: 18 januari, 1 & 15 maart, 1 & 15 maart, 5 & 19 (reservedatum) april 2027.

2de editie: 13 & 27 september, 11 & 25 oktober, 1, 15 & 29 (reservedatum) november 2027.

Zelfstudie

Lees voor bijeenkomst 1 het Voorwoord en DEEL I ZIELZORG TUSSEN ZIJN EN ZIN en schrijf je reflecties op (2 uur)

Lees voor bijeenkomst 2 DEEL II ZINGEVENDE GESPREKSVOERING en beantwoord de vragen op de werkbladen: vervreemding en thuiskomen, doodsangst, schuld, eenzaamheid en zinloosheid (3 uur).

Lees voor bijeenkomst 3 DEEL III EN-EN en schrijf geanonimiseerd een voorbeeld op van een casus waarbij iemand zinloosheid ervaart en reflecteer op de casus a.d.h.v. DEEL II & III hoe je in die situatie geestelijke begeleiding zou kunnen bieden (3 uur).

Beantwoord voor bijeenkomst 4 schriftelijk de vraag aan het einde van het voorwoord uit DEEL IV ZIN, SPIRITUALITEIT EN VERSLAVING: wat zijn de gedachten van de lezer voorafgaand van het lezen van dit deel over: zin, spiritualiteit en verslaving?, lees vervolgens DEEL IV en reflecteer daarna over het door jouw gegeven antwoord en over de conclusie aan het einde van hoofdstuk 17: "De subjectieve dwang van verslaving is zodanig te duiden dat het niet de perceptie versterkt van het totale onvermogen van verslaafden om het pad naar herstel te kiezen, noch te optimistisch wordt over hun vermogen om te herstellen via hun eigen inspanningen." (3 uur)

Als voorbereiding voor bijeenkomst 5 lees je meditatief DEEL V SPIRITUEEL LEVEN DOOR OMZIEN en beantwoord daarvan schriftelijk minstens drie vragen uit de verschillende hoofdstukken om te reflecteren over je eigen spiritualiteit en missie a.d.h.v. existentiële waarheid als vertrouwen, hoop en liefde (3 uur).

Als voorbereiding op bijeenkomst 6 bestudeer je de Bijlage zingevende gespreksvoering en existentiële zielzorg en maakt elke cursist twee werkbladen zoals in DEEL II ZINGEVENDE GESPREKSVOERING a.d.h.v. de inhoud van deze cursus en aansluitend bij iemands werkveld om te presenteren aan de groep en te demonstreren hoe het werkt (6 uur).

Invulling bijeenkomsten

Op bijeenkomst 1 vindt eerst een kennismaking in de groep plaats, vervolgens wordt het Voorwoord en de opbouw van de cursus besproken, daarna worden de hoofdstukken van DEEL I besproken a.d.h.v. de reflecties van de cursisten (het gemaakte huiswerk), verder wordt het huiswerk voor de volgende bijeenkomst besproken.

Op bijeenkomst 2 worden het gemaakte huiswerk a.d.h.v. vijf werkbladen eerst besproken, vervolgens worden de vier stappen bij geestelijke begeleiding geoefenend aan de hand van het werkblad zingevende gespreksvoering en een casus, verder wordt het huiswerk voor de volgende bijeenkomst besproken.

Op bijeenkomst 3 wordt eerst plenair de relibio aan de hand van het werkblad relibio met medewerking van een deelnemer gedemonstreerd, vervolgens oefenen cursisten daarmee in twee- of drietallen waarna het in de groep wordt nabesproken, vervolgens worden verschillende casussen rondom zinloosheid en reflecties daarop (het gemaakte huiswerk) besproken met het oog op het verlenen van geestelijke begeleiding, verder wordt het huiswerk voor de volgende bijeenkomst besproken.

Op bijeenkomst 4 worden in een onderwijsleergesprek de vragen aan het einde van elk hoofdstuk uit deel IV ZIN, SPIRITUALITEIT EN VERSLAVING besproken:

• In hoofdstuk 14 stond de vraag met betrekking tot verslaving centraal: wat gebeurt er? Welke reacties en/of aanvullingen heeft de cursist op deze subjectieve beschrijving van verslaving?
• In hoofdstuk 15 stond de vraag in verband met verslaving centraal: waarom gebeurt het? Leegte en dubbelzinnigheid zijn daarbij verkend. Heeft de cursist zelf nog andere gedachten over verslaving: waarom gebeurt het?
• In hoofdstuk 16 is de vraag over verslaving: waarom gebeurt het? Daarover is gereflecteerd aan de hand van zin en spiritualiteit. Wat is er volgens de cursist naast zin en/of spiritualiteit nodig om tot verandering te komen als mensen die worstelen met een verslaving?
• In hoofdstuk 17 stond met betrekking tot verslaving de vraag centraal: hoe te handelen? Wat denkt de cursist over wat mensen met een verslaving nodig hebben en/of kunnen doen om tot verandering te komen?

Vervolgens wordt er gereflecteerd over hoe de tegenstellingen binnen Existentiële zielzorg van Tjeu van Knippenberg kunnen bijdragen aan verandering, daarbij is ook de vraag hoe verbanden met de inhoud uit DEEL II ZINGEVENDE GESPREKSVOERING kan worden gelegd, tenslotte wordt het huiswerk voor de volgende bijeenkomst besproken.

Op bijeenkomst 5 wordt eerst stilgestaan bij het belang van je persoonlijke spiritualiteit en levensvisie op je missie aan de hand van de 'logische niveaus' van Dilts en Bateson, vervolgens wordt het huiswerk besproken over je eigen spiritualiteit en missie aan de hand van existentiële waarheid als vertrouwen, hoop en liefde, waarop een verdieping volgt m.b.t. mystagogie binnen existentiële zielzorg a.d.h.v. de drie levensverhaallijnen waarbij geloof, hoop en liefde worden gezien als voltooiing van de menselijke grondvermogens van denken, verbeelden en willen, ook wordt er gereflecteerd over werken met wanhoop, wantrouwen en angst binnen geestelijke begeleiding, tenslotte wordt het huiswerk voor de volgende bijeenkomst besproken.

Op bijeenkomst 6 presenteren cursisten hun twee ontworpen werkbladen aan de groep en demonstreren hoe ze daarmee werken, vervolgens reflecteren cursisten in de groep op wat ze hebben geleerd in de cursus geestelijke begeleiding tussen zijn en zin om het geleerde te integreren, verder evalueert de cursusleider in een onderwijsleergesprek de grenzen van het geleerde bij cursisten met als doel perspectiefverbreding a.d.h.v. de Bijlage zingevende gespreksvoering en existentiële zielzorg, tenslotte worden behaalde certificaten uitgereikt.